Home / Kavram Bilgisi (page 5)

Kavram Bilgisi

Tarihle ilgili kavramları bu bölümde bulabilirsiniz.

Demokrasi

Halkın kendi iradesine göre kurulan ve işleyen yönetim anlayışıdır. Halkın bilerek ve isteyerek ülke idaresine katılmasıdır. Demokrasi, halk tarafından seçilmiş olanların halkı belli süreler zarfında yönetmesidir. Demokrasilerde yöneticiler tüm halkın çıkarlarını eşit tutar, eşit tutmak zorundadır. Eğer idareciler belli bir grup veya azınlığın haklarını üstün tutuyor onlara ayrıcalıklı davranıyorsa, o …

Devamını Oku

Kapitülasyon

Kapitülasyon, ayrıcalık anlamına gelmektedir. Daha geniş manayla yabancı devlet vatandaşlarının bir ülkede sahip olduğu ayrıcalıklı haklardır. Osmanlı Devleti’nde buna imtiyaz-ı mahsusa denirdi. İlk bakışta ekonomik alanla ilgili gibi görünse de adli, eğitim ve idari alanı da kapsamaktadır. Bazı örnekler verecek olursak vergi muafiyeti veya düşük vergi ödeme, din özgürlüğü, ikamet …

Devamını Oku

Devşirme Sistemi

Devşirme, Hristiyan çocukların saray hizmetinde ve askerlikte kullanılmak üzere Osmanlı Devleti hizmetine alınmasını ifade eden bir terimdir. Osmanlı Devleti kurulduğu dönemde düzenli ve sürekli bir ordusu yoktu. Askerler gönüllülerden, alperen ve akıncılardan oluşmakta ve savaştan sonra herkes kendi işine dönmekteydi. Zamanla sınırların genişlemesi bu kuvvetlerin yeterli olmayacağı görüşü daimi ordunun …

Devamını Oku

Siyasi Birlik

Bir bölgede siyasi otoritenin tek bir gücün elinde olmasına siyasi birlik denir. Yine bir bölgede siyasi açıdan birden fazla yapı varsa yani parçalanmışlık söz konusu ise burada siyasi birliğin olmadığını söyleyebiliriz. Şimdi aşağıdaki örnekleri inceleyelim. Yukarıdaki harita Anadolu’da kurulan ikinci beylikler dönemine aittir. Gördüğümüz gibi Anadolu’da birden fazla siyasi otorite …

Devamını Oku

Güçler Birliği veya Güçler Ayrılığı

Demokratik toplumlarda toplum hayatına yön veren üç temel unsur vardır. Bunlar yasama, yürütme ve yargıdır. Güçler birliği bu güçlerin (yasama, yürütme ve yargı) tek kişi veya organda toplanmasına denir. İstiklal Mücadelesi döneminde demokrasiye ters düşmesine rağmen güçler birliği ilkesi uygulanmıştır. Buradaki amaç hızlı karar alabilmeyi ve kararları anında uygulayabilmeyi sağlamaktır. …

Devamını Oku

Merkezi Otorite

Siyasi iktidarın kaynağının  (yasama, yürütme, yargı) ve kullanımının bir merkezde toplanmasına denir. Kamu hizmet ve faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi için gerekli olan otoritedir. Bu otorite ülkede siyasi birliği sağlar. Siyasi iktidarın bütün emirleri yerine getirilir. Bütün devlet örgütlenmesi siyasi iktidarın mutlak (kesin) otoritesini gerçekleştirmeye yöneliktir. Merkezi idarenin sahip olduğu yetkilerden bir kısmı …

Devamını Oku

Yönetim Şekilleri

Mutlak Monarşi (Mutlakiyet, Monarşi): Devlet yönetiminde tek bir kişinin egemen olduğu, merkezi otoritenin çok güçlü olduğu yönetim biçimidir. Tarihte ilk monarşi örneklerinden birisini Babil Kralı Hammurabi kurmuştur. Hammurabi dine dayalı yönetim şeklinden gücünü ordudan alan devlet şekline geçmiştir. Türk devletlerinin çoğunda mutlakiyet yönetim şekli görülmüştür. Teokrasi: Dini ve siyasi yetkilerin …

Devamını Oku

Veraset Sistemi

Bir hukuk terimi olan veraset mirasta hak sahibi olma anlayışıdır. Tarihsel bir terim olarak ise Türk devletlerinde tahta geçişin nasıl olacağıyla ilgilidir. Türk devletlerinde veraset anlayışı farklı dönemlerde değişiklik göstermekle birlikte temel kural hanedan üyelerinden birinin tahta çıkmasıdır. İlk Türk devletlerinde görülen Gök Tanrı inancında ülkeyi yönetme yetkisi Tanrı tarafından …

Devamını Oku