Tarih Yolu Tarih Dersleri İçin Kaynak Site 11. Sınıf Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi Dersi 2. Dönem 1. Yazılı Soru ve Cevapları (Güncel)
Soru 1: Türkiye Selçuklu Devleti’nin ticareti geliştirmek amacıyla aldığı tedbirler nelerdir?
Soru 2: Klasik Dönem Osmanlı ekonomisinin temel ilkeleri nelerdir? Birini açıklayınız.
Soru 3: Klasik Dönem’de tüketiciyi korumaya yönelik alınan tedbirler nelerdir? Birini açıklayınız.
Soru 4: Osmanlı Merkez Maliyesi’nin temel gelir kaynakları nelerdir? Birini açıklayınız.
Soru 5: Osmanlı Devleti’nde alınan Şerî vergiler hangileridir? Birini açıklayınız.
Soru 6: Nizamiye Medreseleri’nin açılış amaçları nelerdir?
Soru 7: Cumhuriyet’in ilk yıllarında (1923-1929) izlenen liberal ekonomik yaklaşımın temel özellikleri ve bu dönemde kurulan bankalar nelerdir?
Soru 8: Osmanlı Devleti’nde para politikasında yaşanan olumsuzluklara karşı başvurulan uygulamalar nelerdir? Birini açıklayınız
Soru 9: Sanayi İnkılabı’nın Osmanlı ekonomisine etkileri ve Düyun-u Umumiye İdaresi’nin kurulma süreci nasıl gerçekleşmiştir?
Soru 10: Merkantilizm anlayışının temel ilkeleri nelerdir ve bu anlayışın değerli madenlere bakış açısı nasıldır?
11. Sınıf Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi Dersi 2. Dönem 1. Yazılı Cevaplarına ulaşmak için aşağıdaki bağlantıyı tıklayınız.
Cevap Anahtarı
CEVAP ANAHTARI
Cevap 1: Venediklilerle ticaret anlaşmalarının yapılması, gümrük vergilerinin %1 gibi düşük oranlarda tutulması, yabancı tüccarların zararlarının karşılanması (Devlet sigortası), yeni ticaret yollarının açılması ve yolların güvenliğinin sağlanması, 30-40 km ara ile kervansaraylar yaptırılması.
Cevap 2 (Temel İlkeler ve Açıklamaları):
- İaşecilik: Halkın refahı için piyasada kaliteli ve ucuz fiyata yeterli mal bulunmasıdır.
- Gelenekselcilik: Sosyal ve ekonomik dengelerin bozulmaması için üretime ve sermayeye müdahale ederek mevcut dengenin korunmasıdır.
- Fiskalizm: Hazine gelirlerini mümkün olan en yüksek düzeye çıkarmak ve ulaşılan seviyenin altına inmesini engellemektir.
Cevap 3 (Tüketiciyi Koruma Tedbirleri ve Açıklamaları):
- Standardizasyon: Sanayi ve tarım ürünlerinin aynı özellik ve kalitede tüketiciye ulaştırılmasıdır.
- Narh: Fiyatların devlet tarafından önceden belirlenmesidir; esnafın bu fiyatın üzerinde satış yapması yasaktır.
- Toptancı Halleri (Kapan): Şehre gelen ürünlerin toplandığı merkezlerdir, burada ürünler adilce dağıtılarak tüketici talebi karşılanır.
Cevap 4 (Merkez Maliyesi Gelirleri ve Açıklamaları):
- Mukataa Gelirleri: Geliri doğrudan merkezi hazineye aktarılan kaynaklardır (Gümrük, darphane vb.).
- Cizye: Müslüman olmayan erkeklerden güvenlik ve askerlikten muafiyet karşılığı alınan vergidir.
- Avarız: Olağanüstü durumlarda (savaş, afet vb.) halktan alınan örfi vergidir.
Cevap 5 (Şerî Vergiler ve Açıklamaları):
- Öşür: Müslümanlardan alınan ürün vergisidir.
- Haraç: Gayrimüslimlerden alınan ürün vergisidir.
- Cizye: Gayrimüslim erkeklerden alınan askerlik muafiyet vergisidir.
- Ağnam: Küçükbaş hayvan vergisidir.
- Zekât: Müslümanların ticari faaliyet ve gelirlerinden alınan vergidir.
Cevap 6: Devletin Haşhaşiler gibi radikal örgüt ve mezheplere karşı korunması, memur ve din adamı yetiştirilmesi, bilim insanlarının çalışmalarından faydalanılması, yeni Müslüman olan Oğuz topluluklarının inançlarının pekiştirilmesi ve yoksul/yetenekli öğrencilerin topluma kazandırılması.
Cevap 7: Serbest piyasa şartlarında özel girişimciler teşvik edilmiş, Teşvik-i Sanayi Kanunu çıkarılmış ve sanayi yatırımlarına kaynak oluşturulması hedeflenmiştir. Bu dönemde kurulan bankalar: İş Bankası (1924) ve Türkiye Sanayi ve Maadin Bankası (1925)’dır.
Cevap 8 (Para Politikası Uygulamaları ve Açıklamaları):
- Tağşiş: Paranın içindeki değerli maden (gümüş) miktarının azaltılarak paranın değerinin düşürülmesidir.
- Kaime: Osmanlı’da basılan ilk kağıt paralardır.
- Tashih-i Ayar: Bozulan para düzenini düzeltmek amacıyla 1844’te yapılan yeni madeni para düzenlemesidir.
Cevap 9: Sanayi İnkılabı sonrası Avrupa malları Osmanlı pazarını istila etmiş, yerli sanayi (loncalar) gerilemiştir. Artan giderleri karşılamak için dış borç alınmış; borçlar ödenemeyince 1881’de Muharrem Kararnamesi ile Düyun-u Umumiye İdaresi kurulmuştur. Bu kurum Osmanlı gelir kaynaklarına doğrudan el koymuştur.
Cevap 10: Merkantilizm, bir devletin gücünün sahip olduğu altın ve gümüş gibi değerli madenlere bağlı olduğunu savunur. Bu anlayışa göre dış ticaret geliştirilmeli ve ülkeye sürekli değerli maden girişi sağlanmalıdır. Osmanlı Devleti ise bu anlayışın aksine, iç piyasada kıtlık oluşmaması için dışarıya değerli maden çıkışını yasaklamıştır.
