10. Sınıf Tarih Dersi 1.Dönem 2.Yazılı

10. Sınıf Tarih Dersi 1.Dönem 2.Yazılı Soruları

1.Haçlı Seferlerinin sonuçlarını Katolik Kilisesine etkisi açısından değerlendiriniz? (10 puan)

2.1230 Yassı Çemen Savaşı ve Babai İsyanı Türkiye Selçuklu Devleti’ni Moğol İstilası açısından nasıl etkilemiştir?  Yazınız. (10 puan)

3.Osmanlı’nın Rumeli’de ele geçirdiği ilk yer neresi olmuştur?  Buranın Osmanlı’ya geçiş sürecini kısaca anlatınız. (10 puan)

4.Osmanlı Devleti’nin kuruluş döneminde uygulamış olduğu iskân politikası nedir?  Tanımlayınız.  Bu politikanın amaçlarını kısaca yazınız. (10 puan)

5.Osmanlı Devleti’nin I. Murat döneminde Anadolu Türk siyasi birliğini sağlamak amacıyla izlemiş olduğu yolları ve bunun sonucunda toprak alınan beylikleri yazınız. (10 puan)

6.Devşirme alınırken dikkat edilen hususlar neler olmuştur? Yazınız. (10 puan)

7.Osmanlı ordusunda yer alan aşağıdaki askeri sınıfların görev ve sorumluluklarını kısaca tanımlayınız. (15 puan)

Cebeciler:

Topçular:

Top arabacıları:

Lağımcılar:

Humbaracılar:

8.Tımar Sisteminin faydaları neler olmuştur. Maddeler halinde yazınız. (15 puan)

9.Dirlik sisteminde toprağın mülkiyet hakkı kime aittir? Gelirine göre topraklar kaça ayrılır?  Yazınız. (10 puan)

10. Sınıf Tarih Dersi 1.Dönem 2.Yazılı Sınavı Cevapları

1.Haçlı Seferlerinin sonuçlarını Katolik Kilisesine etkisi açısından değerlendiriniz? (10 puan)

Papanın ve kilisenin itibarı sarsıldı. Papa’ya ve kiliseye duyulan güven azaldı, skolastik düşünce zayıflamaya başladı.  Kilisenin gücünün azalması kralların Papa karşısında gücünü arttırdı.

2.1230 Yassı Çemen savaşı ve Babai İsyanı Türkiye Selçuklu Devleti’ni Moğol İstilası açısından nasıl etkilemiştir?  Yazınız. (10 puan)

Savaşı kaybeden Celaleddin Harzemşah’ın 1231’de ölmesiyle (Selçuklularla Moğollar arasında tampon devlet olan Harzemşah Devleti) yıkılmıştır. Bu durum Anadolu’yu Moğol saldırılarına açık hale getirmiştir. Savaşı kazanan Türkiye Selçuklu Sultanı I. Alaeddin Keykubat, Moğollara karşı önlemler almıştır.

Türkiye Selçuklularının Bâbai İsyanı’nın zorlukla bastırması Moğolları cesaretlendirmiş, Moğolların Anadolu’ya yönelmelerine (Kösedağ Savaşı’na) neden olmuştur.

3.Osmanlı’nın Rumeli’de ele geçirdiği ilk yer neresi olmuştur?  Buranın Osmanlı’ya geçiş sürecini kısaca anlatınız. (10 puan)

Orhan Bey, 1346’da Bizans tahtında hak iddia eden Kantakuzenos (Kantakuzen) ile bir ittifak yapmış kızı Theodora’yla (Teodora) da evlenmiştir. Bu durum Osmanlılara Bizans’ın iç işlerine karışma ve Trakya’daki iç savaşa katılma fırsatı vermiştir. Süleyman Paşa, Sırp ve Bulgar güçlerine karşı Kantakuzenos’a yardım için 1353’te Gelibolu’daki Çimpe Kalesi’ne yerleşmiştir. Kantakuzenos, yapılan yardımdan sonra Süleyman Paşa’nın Gelibolu bölgesini terk etmesini istediyse de Süleyman Paşa bunu kabul etmemiş; önce askerlerini sonra Anadolu’dan getirdiği göçebeleri Gelibolu’ya getirmiş, yeni köyler kurmuştur. Böylelikle Osmanlılar Rumeli’ye yerleşmiştir.

Orhan Bey Dönemi’nde Bizans’taki taht kavgalarından faydalanarak Çimpe Kalesi’nin alınmasıyla Osmanlılar Rumeli’ye ilk adımı atmıştır.

4.Osmanlı Devleti’nin kuruluş döneminde uygulamış olduğu iskân politikası nedir?  Tanımlayınız.  Bu politikanın amaçlarını kısaca yazınız. (10 puan)

Osmanlı Devleti’nin, Rumeli’de fethettiği topraklara Anadolu’dan getirdiği Türk ailelerini yerleştirmesine iskân politikası denir. Yaklaşık iki asır devam eden bu uygulama Batı Anadolu’dan başlamış daha sonra Balkanlara yayılmıştır.

İskân politikasının başlıca amaçları;

▪ Fethedilen bölgeleri Türkleştirmek ve İslamlaştırmak,

▪ Anlaşamayan grupları birbirinden uzaklaştırmak,

▪ Bataklıkları veya boş yerleri imara açmak,

▪ Yeni yerleşim birimlerini mamur hâle getirmek,

▪ İnsanların, kervanların ve madenlerin güvenliğini sağlamaktır.

5.Osmanlı Devleti’nin I. Murat döneminde Anadolu Türk siyasi birliğini sağlamak amacıyla izlemiş olduğu yolları ve bunun sonucunda toprak alınan beylikleri yazınız. (10 puan)

Murat da ataları gibi beyliklere karşı ılımlı bir politika takip etmiştir. I. Murat oğlu Bayezid’i Germiyanoğlu Süleyman Çelebi’nin kızı Sultan (Devlet) Hatun’la evlendirerek çeyiz olarak Kütahya, Eğrigöz, Simav ve Tavşanlı’yı almıştır. Hamitoğullarından para karşılığında Akşehir, Beyşehir, Yalvaç, Seydişehir ve Isparta’yı almıştır.

6.Devşirme alınırken dikkat edilen hususlar neler olmuştur? Yazınız. (10 puan)

▪ Padişah veya yeniçeri ağasının ihtiyaç belirtmesi hâlinde padişah fermanı ile devşirme yapılmıştır.

▪ Sekiz yaş altı ve yirmi yaş üstü devşirilmemiştir.

▪ Devşirilecek oğlanlar akıllı, iyi huylu ve fiziksel açıdan sağlıklı olmalıdır.

▪ Bir bölgede en fazla kırk hanenin birinden bir devşirme alınmıştır.

▪ Ailenin tek oğlu veya dul kadının oğulları devşirme alınmamıştır.

▪ Devşirme günlerinde tımarlı sipahiler ve bölgenin yöneticisi orada bulunmak zorundadır.

▪ Evlilerden, Müslüman ve Yahudilerden devşirme alınmamıştır.

▪ Seçilmiş devşirmelerin kayıtları yapılır, devşirmeler isimlendirilir ve görevlilere teslim edilirdi. Her defterin bir kopyası çıkartılır ve turnacıbaşı ağaya verilirdi.

▪ Turnacıbaşı ağa bölgenin en büyük idari amiri (vali, sancak beyi, kadı vb.) ile temasa geçmeden yola çıkamazdı.

7.Osmanlı ordusunda yer alan aşağıdaki askeri sınıfların görev ve sorumluluklarını kısaca tanımlayınız. (15 puan)

Cebeciler: Silahlardan sorumlu askerî sınıf.

Topçular: Top döküp kullanan askerî sınıf.

Top arabacıları: Topları cepheye taşıyan askerî sınıf.

Lağımcılar: Kuşatmalarda kale altlarına tünel açıp o bölgeyi havaya uçuran askerî sınıf.

Humbaracılar: Havan topu yapan askerî sınıf.

8.Tımar Sisteminin faydaları neler olmuştur. Maddeler halinde yazınız. (15 puan)

Her an savaşa hazır askerler (tımarlı sipahiler) yetiştirildi. (askerî)

Taşrada güvenlik ve otorite sağlandı. (idari-askerî)

Boş alanlar tarıma kazandırıldı, tarımsal üretimde süreklilik sağlandı. (mali)

Memur ve asker maaşlarının önemli bir kısmı hazineye yük olmaktan çıkarıldı. (mali)

Konargöçer Türkmenlerin büyük bir kısmı yerleşik yaşama geçirildi. (sosyal)

Vergilerin düzenli toplanması sağlanarak devlet ekonomik yönden güçlendirildi. (mali-idari)

9.Dirlik sisteminde toprağın mülkiyet hakkı kime aittir? Gelirine göre topraklar kaça ayrılır?  Yazınız. (10 puan)

Toprağın mülkiyeti devlete aittir.  Has zeamet ve tımar olmak üzere üçe ayrılır.

Puanlamalar soruların yanında yazmaktadır. Süre bir ders saatidir. Tarihe adını yazdıranlar ezber yapanlar değil, ezber bozanlardır. Başarılar dilerim.

  Ahmet ÖZBAY                                                                                                                       

Tarih Öğretmeni