11.Sınıf Tarih Dersi 1.Dönem 1.Yazılı

1. XVII. Yüzyılda Osmanlı Devleti’nin mücadele ettiği devletleri yazınız. (15 puan)

2. II. Viyana Kuşatmasının başarısız olma nedenleri nelerdir? İki madde yazınız. Bu olayın sonucunda yaşanan gelişmeler neler olmuştur? İki madde yazınız. (20 puan)

3. Denizcilik faaliyetlerinin iç denizlerden okyanuslara taşınmasına neden olay nedir? Bu durum dünya siyasetini ve ticaretini nasıl etkilemiştir? İki madde yazınız. (15 puan)

4.Osmanlı denizciliğinde birinci döneminde en yaygın kullanılan gemi türü olan kadırganın özelliklerini yazınız. (15 puan)

5. 1718 Pasarofça Antlaşmasından sonra Osmanlı Devleti’nin siyasetinde ne gibi değişikler yaşanmıştır? Yazınız. (15 puan)

6. 1700-1774 yılları arasındaki süreçte Osmanlı Devleti Rusya ile rekabeti sonucunda çok önemli bir toprak parçası olan Kırım’ı kaybetmiştir. Aşağıdaki görselden de hareketle Osmanlı – Rus Savaşlarının sonucunda 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması ile Kırım’ın kaybedilmesinin Osmanlı Devleti’nde ne gibi olumsuzluklara yol açtığı söylenebilir? (20 puan)

11.Sınıf Tarih Dersi 1.Dönem 1.Yazılı Cevap Anahtarı

1. XVII. Yüzyılda Osmanlı Devleti’nin mücadele ettiği devletleri yazınız. (15 puan)

• Venedik, Rusya, Avusturya, Lehistan, Safevi

2. II. Viyana Kuşatmasının başarısız olma nedenleri nelerdir? İki madde yazınız. Bu olayın sonucunda yaşanan gelişmeler neler olmuştur? İki madde yazınız. (20 puan)

II. Viyana Kuşatması’nın Başarısız Olma Nedenleri:

• Lojistik Zorluklar ve Hazırlık Eksikliği: Osmanlı ordusu, uzun bir sefer için yeterli lojistik hazırlığı tamamlamadan yola çıkmıştır. Kuşatma için gereken erzak, mühimmat ve destek birimlerinin eksikliği, ordunun savaş sürecinde zorlanmasına neden olmuştur. Ayrıca, kuşatma sırasında destek birliklerinin zamanında yetişememesi, kuşatmanın başarısızlıkla sonuçlanmasına katkıda bulunmuştur.
• Avrupa Devletlerinin Birleşik Gücü: Viyana’yı kuşatan Osmanlı ordusu, Avusturya’ya destek için gelen Avrupa devletlerinin birleşik ordusuyla karşılaşmıştır. Lehistan Kralı Jan Sobieski’nin önderliğindeki Kutsal Roma İmparatorluğu ve Lehistan güçlerinin Viyana’ya ulaşması, Osmanlı ordusunun kuşatma altında kalmasını zorlaştırmış ve nihayetinde Osmanlı’yı geri çekilmeye zorlamıştır.

II. Viyana Kuşatması Sonucunda Yaşanan Gelişmeler:

• Kutsal İttifak’ın Kurulması: Kuşatmanın başarısızlıkla sonuçlanmasından sonra, Papa önderliğinde Avusturya, Lehistan, Venedik ve Rusya’nın katılımıyla Osmanlı’ya karşı Kutsal İttifak oluşturulmuştur. Bu ittifak, Osmanlı’nın Batı’daki etkisini kırmak ve Osmanlı’yı Avrupa’dan atmak amacını gütmüştür.
• Osmanlı’nın Avrupa’da Gerileme Sürecine Girmesi: II. Viyana Kuşatması’nın başarısızlığı, Osmanlı Devleti’nin Avrupa’daki ilerleyişinin durmasına ve gerileme döneminin başlamasına neden olmuştur. Ardından gelen Kutsal İttifak Savaşları, Osmanlı’ya ağır toprak kayıpları yaşatmış ve 1699 Karlofça Antlaşması ile bu kayıplar resmileşmiştir.

3. Denizcilik faaliyetlerinin iç denizlerden okyanuslara taşınmasına neden olay nedir? Bu durum dünya siyasetini ve ticaretini nasıl etkilemiştir? Bir madde yazınız. (15 puan)

Denizcilik faaliyetlerinin iç denizlerden okyanuslara taşınmasının nedeni: Coğrafi Keşifler. 15. ve 16. yüzyıllarda Avrupalı kaşifler, yeni ticaret yolları arayışıyla okyanuslara açılarak Hindistan, Amerika ve Afrika gibi bölgelere ulaşmış, bu durum denizcilik faaliyetlerini okyanuslara taşımıştır.

Bu durumun dünya siyasetini ve ticaretini etkisi: Coğrafi Keşifler sonucunda Avrupa ülkeleri yeni topraklar ve sömürgeler elde etmiş, böylece ticaret yolları Akdeniz’den okyanuslara kaymıştır. Bu, Osmanlı İmparatorluğu ve diğer Akdeniz ticaretine dayalı güçlerin ekonomik gücünü zayıflatırken, İspanya, Portekiz, İngiltere ve Hollanda gibi ülkelerin zenginleşip siyasi olarak güç kazanmasına yol açmıştır.

4. Osmanlı denizciliğinde birinci döneminde en yaygın kullanılan gemi türü olan kadırganın özelliklerini yazınız. (15 puan)

Osmanlı denizciliğinde birinci dönemde en yaygın kullanılan gemi türü olan kadırga, aşağıdaki özelliklere sahipti:

1. Kürekli ve Yelkenli Yapı: Kadırga, kürek gücüyle hareket eden, aynı zamanda rüzgarın yönüne göre yelken açabilen bir gemi türüydü. Bu yapı, kadırgaların özellikle kısa mesafeli deniz savaşlarında ve manevralarda hızlı ve çevik olmalarını sağlıyordu.
2. Düşük Bordalı ve Uzun Gövde: Kadırgalar uzun ve ince gövdeli, düşük bordalı bir yapıya sahipti. Bu özellik, düşman gemilerine yanaşıp asker çıkarmayı kolaylaştırırken, geminin hızını artırıyordu.
3. Yakın Mesafe Deniz Savaşlarına Uygunluk: Kadırgalar özellikle Akdeniz gibi daha sakin sularda etkiliydi ve yakın mesafe deniz savaşları için tasarlanmışlardı. Üzerindeki top sayısı sınırlıydı; ana saldırı gücü kürekçilere ve askerlerin yakın dövüş kabiliyetine dayanıyordu.
4. Mürettebat ve Kürekçiler: Kadırgalarda genellikle çok sayıda kürekçi bulunurdu. Mürettebat, kürekçiler ve askerlerden oluşuyordu. Bu, geminin hızlı hareket edebilmesini sağlarken, deniz savaşlarında kürekçilerle gemiyi düşman hatlarına yanaştırmak mümkün oluyordu.

Kadırgalar, Akdeniz ve iç denizlerde Osmanlı donanmasının en yaygın kullanılan gemi türü olmuş, ancak okyanus denizciliği ve daha büyük top kullanımı gerektiren donanma ihtiyaçları doğduğunda yerini kalyon gibi yelkenli gemilere bırakmıştır.

5. 1718 Pasarofça Antlaşmasından sonra Osmanlı Devleti’nin siyasetinde ne gibi değişikler yaşanmıştır? Yazınız. (15 puan)

1718 Pasarofça Antlaşması, Osmanlı Devleti’nin tarihindeki önemli dönüm noktalarından biridir ve bu antlaşmanın ardından Osmanlı siyasetinde birkaç önemli değişiklik yaşanmıştır:

1. Gerileme Dönemi ve Siyasi Strateji Değişikliği: Pasarofça Antlaşması, Osmanlı Devleti’nin Batı’da toprak kayıplarını resmen kabul etmesiyle sonuçlanmış ve gerileme döneminin başlangıcını işaret etmiştir. Bu dönemde Osmanlı, askeri ve siyasi stratejilerini değiştirmiştir; daha önceki genişleme hedefleri yerini savunma stratejilerine bırakmış, dış politikada daha temkinli ve uzlaşmacı bir yaklaşım benimsenmiştir.
2. Reform Hareketleri ve Modernleşme Çabaları: Pasarofça Antlaşması sonrasında Osmanlı, toprak kayıplarının etkisiyle iç sorunları çözme ve devletin modernleşmesi için reformlar yapma ihtiyacı duymuştur. Bu kapsamda, özellikle askerî alanda yenilikler yapılmış, modern ordular kurma çabaları hız kazanmış, batılı ülkelerle olan ilişkilerin geliştirilmesi ve devletin yeniden yapılandırılması amacıyla reformlar gerçekleştirilmiştir. 18. yüzyıldan itibaren, özellikle III. Selim döneminde bu reformlar daha da belirgin hale gelmiştir.
3. Dış Politika ve İlişkiler: Pasarofça Antlaşması, Osmanlı’nın Avrupa’da daha çok diplomatik ilişkiler geliştirmesi ve siyasi bağlarını güçlendirmesi gerektiğini göstermiştir. Avusturya ve Rusya gibi büyük güçlerle ilişkiler, barışçıl bir diplomasi ile sürdürülmeye çalışılmış, aynı zamanda Avrupa’daki gelişmeleri takip ederek kendi çıkarlarını koruma çabaları artırılmıştır.
4. İç Huzursuzluk ve İsyanlar: Antlaşmanın getirdiği olumsuz etkiler, Osmanlı’nın iç politikasında huzursuzluklara yol açmış, özellikle Anadolu ve Rumeli’deki isyanlar artmıştır. Bu dönemde yerel güçlerin ve ayanların (bölgesel liderlerin) etkisi artmış, merkezi otoriteyi zayıflatan hareketler başlamıştır.

6. 1700-1774 yılları arasındaki süreçte Osmanlı Devleti Rusya ile rekabeti sonucunda çok önemli bir toprak parçası olan Kırım’ı kaybetmiştir.

Yandaki görselden de hareketle Osmanlı – Rus Savaşlarının sonucunda 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması ile Kırım’ın kaybedilmesinin Osmanlı Devleti’nde ne gibi olumsuzluklara yol açtığı söylenebilir? (20 puan)

– İlk kez halkı Türk ve Müslüman bir toprak parçası kaybedilmiştir.

– Osmanlı Devleti’nin Karadeniz’deki egemenliği sarsılmıştır.

– Osmanlının siyasi güç kaybının artmasına, devlet gelirlerinin azalmasına neden olmuştur.